Hệ thống pháp luật về di trú của Mỹ vừa ghi nhận một phán quyết mang tính bước ngoặt từ cơ quan tư pháp liên quan đến quy trình xét duyệt hồ sơ của Sở Di trú Mỹ (USCIS). Quyết định này được kỳ vọng sẽ phần nào giải tỏa tình trạng ùn tắc và mang lại sự công bằng cho hàng nghìn đương đơn đang sinh sống hợp pháp tại Mỹ.
Cụ thể, Tòa án Liên bang Rhode Island đã chính thức tuyên bố rằng các biện pháp nội bộ mang tính chất tạm dừng hoặc trì hoãn việc xét duyệt hồ sơ dựa trên quốc tịch của người nộp đơn do USCIS áp dụng là trái pháp luật.
1. Chi tiết phán quyết của Tòa án Liên bang về các biện pháp của USCIS
Trước khi phán quyết này được ban hành, USCIS đã áp dụng một số biện pháp sàng lọc an ninh ngầm, khiến hàng loạt hồ sơ di trú của công dân đến từ 39 quốc gia bị đóng băng hoặc trì hoãn vô thời hạn. Các loại giấy tờ bị ảnh hưởng nghiêm trọng nhất bao gồm:
- Giấy phép lao động (EAD) và Giấy thông hành (Advance Parole).
- Đơn xin điều chỉnh tình trạng cư trú để xin Thẻ xanh (Mẫu I-485).
- Hồ sơ xin tị nạn (Asylum) và hồ sơ xin nhập quốc tịch Mỹ (Mẫu N-400).
Thẩm phán liên bang khẳng định USCIS không được phép áp dụng các biện pháp mang tính tùy tiện, không được sử dụng yếu tố quốc tịch gốc của đương đơn như một rào cản hay một yếu tố bất lợi trong quá trình thẩm định. Tòa án yêu cầu USCIS phải quay trở lại quy trình xét duyệt bình thường, công bằng dựa trên nội dung thực tế của từng bộ hồ sơ.
2. Phân biệt ranh giới pháp lý: Phán quyết của Tòa án và Sắc lệnh của Tổng thống
Các nhà đầu tư và các đương đơn cần phân biệt rõ ràng hai phạm vi pháp lý hoàn toàn khác nhau để tránh những hiểu lầm không đáng có trong giai đoạn này:
- Phạm vi ảnh hưởng của Tòa án: Phán quyết của Tòa án Rhode Island chỉ nhắm vào quy trình hành chính nội bộ của cơ quan USCIS, áp dụng cho những người đang cư trú tại Hoa Kỳ và đang nộp đơn xin điều chỉnh tình trạng cư trú.
- Phạm vi áp dụng của Sắc lệnh Tổng thống: Các lệnh hạn chế nhập cảnh đối với một số quốc gia do chính quyền Tổng thống Donald Trump ban hành vào năm 2025 vẫn tiếp tục có hiệu lực. Những sắc lệnh này thuộc phạm vi thẩm quyền về an ninh quốc gia, áp dụng trực tiếp đối với những người đang ở ngoài lãnh thổ Hoa Kỳ và đang nộp đơn xin thị thực tại các Lãnh sự quán ở nước ngoài.
Do chính phủ Mỹ vẫn giữ quyền kháng cáo lên tòa án cấp cao hơn, diễn biến pháp lý của vụ việc này dự kiến sẽ có những cập nhật mới trong thời gian tới.
3. Hồ sơ của công dân Việt Nam có bị ảnh hưởng bởi sự kiện này không?
Đối với các nhà đầu tư EB-5 và người nộp đơn xin định cư đến từ Việt Nam, đây là thông tin mang tính chất tham khảo thị trường hơn là một yếu tố tác động trực tiếp.
Điểm cần lưu ý chính: Danh sách 39 quốc gia bị ảnh hưởng bởi chính sách cũ của USCIS hoàn toàn không bao gồm Việt Nam.
Do đó, tất cả các thủ tục xét duyệt đơn I-526E, đơn I-485 xin chuyển diện trong nước hoặc quy trình phỏng vấn xin thị thực định cư tại Lãnh sự quán Hoa Kỳ tại TP.HCM dành cho công dân Việt Nam vẫn diễn ra theo tiến độ thông thường theo quy định của luật di trú hiện hành.
Sự kiện này một lần nữa cho thấy tính độc lập của hệ thống tư pháp Mỹ, luôn bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người nộp thuế và các đương đơn di trú trước những quyết định mang tính tùy tiện của cơ quan hành pháp. Đối với các nhà đầu tư Việt Nam, việc duy trì một bộ hồ sơ nguồn vốn minh bạch và lựa chọn các dự án an toàn như Home2 Suites Ashland dưới sự quản lý của Trung tâm vùng Green Card Fund vẫn là chiến lược tối ưu nhất để đảm bảo tiến độ xét duyệt hồ sơ ổn định.
