Trong nhiều năm qua, khái niệm “hộ chiếu thứ hai” thường được nhắc đến như một công cụ giúp chủ sở hữu mở rộng khả năng đi lại quốc tế. Tuy nhiên, đối với nhóm nhà đầu tư có tài sản lớn, giá trị của quyền cư trú hoặc quốc tịch thứ hai đang ngày càng được nhìn nhận theo một góc độ rộng hơn.
Đó không chỉ đơn thuần là việc sở hữu thêm một cuốn hộ chiếu. Đó có thể là một nơi sinh sống mới, một thị trường để phân bổ tài sản, một lựa chọn giáo dục cho thế hệ tương lai và một phương án dự phòng trong trường hợp môi trường kinh tế, chính trị hoặc xã hội tại quốc gia hiện tại có sự thay đổi.
Bắc Mỹ đã trở thành một trong những nguồn khách hàng lớn nhất của ngành di trú đầu tư, trong khi lý do tìm kiếm quyền cư trú thứ hai cũng ngày càng vượt ra ngoài mục tiêu đơn thuần là được miễn thị thực tại nhiều quốc gia.
Từ “hộ chiếu thứ hai” đến “ngôi nhà thứ hai”
Đối với các nhà đầu tư đến từ các quốc gia có hộ chiếu mạnh như Mỹ, việc sở hữu thêm quốc tịch không nhất thiết mang lại nhiều sự khác biệt về khả năng đi lại.
Điều họ tìm kiếm nhiều hơn cả chính là “optionality” – khả năng có thêm các lựa chọn nếu hoàn cảnh thay đổi.
Quyền cư trú thứ hai có thể mang lại khả năng chuyển nơi sinh sống khi cần thiết, tiếp cận một hệ thống giáo dục khác, mở rộng hoạt động kinh doanh hoặc phân bổ một phần tài sản sang một thị trường mới.
Theo kết quả khảo sát “Investment Migration Executive Survey 2025”, nhu cầu di cư đầu tư từ người Mỹ đã tăng đáng kể. 40% các doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết Bắc Mỹ hiện là thị trường khách hàng lớn nhất của họ, trong khi 50% xác định người Mỹ là nhóm khách hàng tăng trưởng nhanh nhất.
Đáng chú ý hơn, yếu tố “tự do đi lại” – vốn từng chiếm ưu thế trước đây – nay chỉ còn được khoảng một phần tư số doanh nghiệp tham gia khảo sát coi là lý do chính của khách hàng. Thay vào đó, những yếu tố như bất ổn chính trị, xung đột, chi phí sinh hoạt và mong muốn có thêm sự lựa chọn cho gia đình đang ngày càng được quan tâm.
Quyền cư trú đang trở thành một dạng “tài sản chiến lược”
Trong quản lý tài sản truyền thống, nhà đầu tư thường chú trọng đến việc đa dạng hóa danh mục đầu tư giữa bất động sản, cổ phiếu, trái phiếu, tiền mặt hoặc các loại tài sản khác.
Tuy nhiên, đối với các gia đình sở hữu khối tài sản lớn, một câu hỏi khác đang ngày càng được đặt ra: liệu toàn bộ tài sản, hoạt động kinh doanh và tương lai của gia đình có đang phụ thuộc quá nhiều vào một quốc gia hay không?
Quyền cư trú tại một quốc gia thứ hai có thể giúp giảm bớt mức độ phụ thuộc này.
Nó không phải là một tài sản tài chính theo nghĩa thông thường, nhưng lại có thể đóng vai trò như một lựa chọn bổ sung trong chiến lược quản lý rủi ro dài hạn.
Đa dạng hóa không chỉ đơn thuần là việc phân bổ tiền
Một nhà đầu tư có thể sở hữu cổ phiếu Mỹ, bất động sản tại châu Á và tài khoản ngân hàng ở nhiều quốc gia. Tuy nhiên, nếu toàn bộ quyền cư trú, việc học hành của con cái và hoạt động kinh doanh vẫn phụ thuộc vào một thị trường duy nhất, thì mức độ đa dạng hóa thực tế vẫn có thể còn hạn chế.
Do đó, ngày càng có nhiều gia đình có tài sản lớn coi việc sở hữu quyền cư trú thứ hai là một phần của quá trình đa dạng hóa tổng thể.
Sự đa dạng hóa này có thể bao gồm nơi cư trú, môi trường giáo dục, thị trường đầu tư, hoạt động kinh doanh, kế hoạch chuyển giao tài sản và quyền tự do đi lại của các thành viên trong gia đình.
“Kế hoạch B” không có nghĩa là phải rời bỏ đất nước hiện tại
Một trong những quan niệm sai lầm phổ biến về quyền cư trú thứ hai hoặc quốc tịch thứ hai là người sở hữu phải có ý định rời bỏ quê hương hoặc chuyển sang sinh sống lâu dài tại một quốc gia khác.
Trên thực tế, nhiều nhà đầu tư tìm kiếm quyền cư trú thứ hai chỉ đơn giản là vì muốn có thêm sự lựa chọn.
Họ có thể tiếp tục sinh sống, kinh doanh và đầu tư tại quốc gia hiện tại, nhưng đồng thời cũng cần xây dựng một phương án dự phòng để sử dụng khi cần thiết.
Giá trị lớn nhất của một “Kế hoạch B” đôi khi không nằm ở việc áp dụng nó ngay lập tức, mà nằm ở việc quyền lựa chọn đã được xác lập từ trước khi nhu cầu thực sự xuất hiện.
Điều này có ý nghĩa gì đối với các nhà đầu tư Việt Nam?
Đối với các gia đình Việt Nam có tài sản lớn, câu hỏi không chỉ còn là “tôi đang sở hữu bao nhiêu tài sản?”.
Một câu hỏi khác cần được đặt ra là: “Tài sản, quyền cư trú và tương lai của gia đình đang phụ thuộc vào bao nhiêu thị trường?”
Trong một thế giới đầy biến động về kinh tế, chính trị và địa chính trị, việc có thêm một quyền cư trú dài hạn có thể giúp gia đình chủ động hơn trong nhiều tình huống.
Đó có thể là cơ hội để con được tiếp cận môi trường giáo dục quốc tế, mở rộng hoạt động kinh doanh, sở hữu tài sản tại thị trường nước ngoài hoặc đơn giản là có thêm một nơi để sinh sống khi cần.
Định cư và bài toán lập kế hoạch cho thế hệ tiếp theo
Đối với các gia đình có tài sản lớn, quyết định định cư thường không chỉ được đưa ra cho thế hệ hiện tại.
Giá trị lâu dài còn nằm ở những cơ hội dành cho con cái.
Quyền cư trú ổn định có thể mở rộng các cơ hội về học tập, việc làm và phát triển nghề nghiệp cho thế hệ sau. Khi kết hợp với kế hoạch quản lý tài sản và thừa kế phù hợp, yếu tố định cư có thể trở thành một phần trong chiến lược hoạch định gia đình đa thế hệ.
Tuy nhiên, các vấn đề liên quan đến thuế, tài sản và thừa kế có thể rất khác nhau giữa các quốc gia. Do đó, quyết định định cư cần được xem xét song song với việc tham vấn pháp lý và thuế chuyên nghiệp.
Chương trình EB-5 trong chiến lược xây dựng “ngôi nhà thứ hai” tại Mỹ
Đối với những gia đình có ý định định cư tại Hoa Kỳ, chương trình EB-5 là một trong những lộ trình được nhiều nhà đầu tư quốc tế quan tâm, bởi mục tiêu của họ không chỉ là đi lại mà còn là xây dựng một tình trạng cư trú lâu dài.
Nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện của chương trình, nhà đầu tư EB-5 có thể cùng vợ hoặc chồng và con chưa kết hôn dưới 21 tuổi được cấp tư cách thường trú nhân tại Hoa Kỳ.
Điểm khác biệt ở đây nằm ở mục tiêu dài hạn: Chương trình EB-5 không chỉ mang lại cơ hội đến Hoa Kỳ trong thời gian ngắn mà còn hướng đến việc xây dựng quyền cư trú ổn định cho cả gia đình.
Điều này khiến chương trình trở thành một lựa chọn đáng cân nhắc đối với những nhà đầu tư đang tìm kiếm một “ngôi nhà thứ hai” thay vì chỉ đơn thuần là một “hộ chiếu thứ hai”.
Việc định cư không nên là quyết định được đưa ra khi khủng hoảng đã xảy ra
Một trong những nguyên tắc quan trọng của quản trị rủi ro là chuẩn bị trước khi rủi ro xảy ra.
Điều này cũng đúng đối với chương trình định cư thông qua đầu tư.
Việc xây dựng quyền cư trú thứ hai thường cần thời gian để lựa chọn chương trình, chuẩn bị tài chính, hoàn thiện hồ sơ và đáp ứng các điều kiện pháp lý. Nếu chỉ bắt đầu khi đã xảy ra biến động, nhiều lựa chọn có thể không còn phù hợp hoặc không thể thực hiện ngay.
Do đó, đối với các gia đình có kế hoạch dài hạn, việc tìm hiểu sớm có thể mang lại nhiều lợi thế hơn so với việc chờ đến khi thực sự cần một phương án thay thế.
kết luận
Di trú đầu tư đang dần chuyển từ câu chuyện về “hộ chiếu mạnh hơn” sang một vấn đề rộng lớn hơn liên quan đến quyền lựa chọn, quản lý rủi ro và hoạch định tương lai cho gia đình.
Đối với các nhà đầu tư có tài sản lớn, quyền cư trú thứ hai có thể đóng vai trò là một phần trong chiến lược đa dạng hóa – không chỉ về tài sản mà còn về nơi sinh sống, giáo dục, kinh doanh và cơ hội cho thế hệ tiếp theo.
Bởi vì một kế hoạch tốt không phải là chờ đến khi biến động xảy ra mới tìm giải pháp.
Đó là việc chuẩn bị sẵn sàng trước khi thực sự cần đến nó.
