Trong nhiều năm, khái niệm “second passport” thường được nhắc đến như một công cụ giúp người sở hữu mở rộng khả năng đi lại quốc tế. Nhưng với nhóm nhà đầu tư có tài sản lớn, giá trị của một quyền cư trú hoặc quốc tịch thứ hai đang ngày càng được nhìn nhận theo một cách rộng hơn.
Đó không chỉ là thêm một cuốn hộ chiếu. Đó có thể là thêm một nơi để sinh sống, một thị trường để phân bổ tài sản, một lựa chọn giáo dục cho thế hệ sau và một phương án dự phòng khi môi trường kinh tế, chính trị hoặc xã hội tại quốc gia hiện tại thay đổi.
Bắc Mỹ đã trở thành một trong những nguồn khách hàng lớn nhất của ngành investment migration, trong khi lý do tìm kiếm quyền cư trú thứ hai cũng ngày càng vượt ra ngoài mục tiêu đơn thuần là được miễn visa tại nhiều quốc gia.
Từ “second passport” đến “second home”
Đối với những nhà đầu tư đến từ các quốc gia có hộ chiếu mạnh như Mỹ, việc sở hữu thêm quốc tịch không nhất thiết mang lại quá nhiều khác biệt về khả năng đi lại.
Điều họ tìm kiếm nhiều hơn là “optionality” – khả năng có thêm lựa chọn nếu hoàn cảnh thay đổi.
Một quyền cư trú thứ hai có thể mang lại khả năng chuyển nơi sinh sống khi cần, tiếp cận một hệ thống giáo dục khác, mở rộng hoạt động kinh doanh hoặc phân bổ một phần tài sản sang một thị trường mới.
Theo khảo sát Investment Migration Executive Survey 2025, nhu cầu investment migration từ người Mỹ đã tăng đáng kể. 40% các doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết Bắc Mỹ hiện là thị trường khách hàng lớn nhất của họ, trong khi 50% xác định người Mỹ là nhóm khách hàng tăng trưởng nhanh nhất.
Đáng chú ý hơn, động lực “tự do đi lại” từng chiếm ưu thế trước đây nay chỉ còn được khoảng một phần tư doanh nghiệp khảo sát xem là lý do chính của khách hàng. Thay vào đó, những yếu tố như bất ổn chính trị, xung đột, chi phí sinh hoạt và mong muốn có thêm lựa chọn cho gia đình đang ngày càng được quan tâm.
Quyền cư trú đang trở thành một dạng “tài sản chiến lược”
Trong quản trị tài sản truyền thống, nhà đầu tư thường quan tâm đến việc đa dạng hóa danh mục giữa bất động sản, cổ phiếu, trái phiếu, tiền mặt hoặc các loại tài sản khác.
Nhưng đối với các gia đình có tài sản lớn, một câu hỏi khác đang ngày càng xuất hiện: toàn bộ tài sản, hoạt động kinh doanh và tương lai của gia đình có đang phụ thuộc quá nhiều vào một quốc gia hay không?
Quyền cư trú tại một quốc gia thứ hai có thể giúp giảm mức độ phụ thuộc này.
Nó không phải là một tài sản tài chính theo nghĩa thông thường, nhưng lại có thể đóng vai trò như một lớp lựa chọn bổ sung trong chiến lược quản trị rủi ro dài hạn.
Đa dạng hóa không chỉ là phân bổ tiền
Một nhà đầu tư có thể sở hữu cổ phiếu Mỹ, bất động sản tại châu Á và tài khoản ngân hàng ở nhiều quốc gia. Nhưng nếu toàn bộ quyền cư trú, giáo dục của con cái và hoạt động kinh doanh vẫn phụ thuộc vào một thị trường duy nhất, mức độ đa dạng hóa thực tế vẫn có thể còn hạn chế.
Vì vậy, ngày càng nhiều gia đình có tài sản lớn nhìn nhận việc sở hữu quyền cư trú thứ hai như một phần của quá trình đa dạng hóa tổng thể.
Sự đa dạng hóa này có thể bao gồm nơi sinh sống, môi trường giáo dục, thị trường đầu tư, hoạt động kinh doanh, kế hoạch kế thừa tài sản và quyền di chuyển của các thành viên trong gia đình.
“Plan B” không có nghĩa là phải rời bỏ quốc gia hiện tại
Một trong những cách hiểu sai phổ biến về second residency hoặc second citizenship là người sở hữu phải có ý định rời bỏ quê hương hoặc chuyển sang sinh sống lâu dài tại một quốc gia khác.
Trên thực tế, nhiều nhà đầu tư tìm kiếm quyền cư trú thứ hai đơn giản vì muốn có thêm lựa chọn.
Họ có thể tiếp tục sinh sống, kinh doanh và đầu tư tại quốc gia hiện tại nhưng đồng thời xây dựng một phương án dự phòng để sử dụng khi cần thiết.
Giá trị lớn nhất của một “Plan B” đôi khi không nằm ở việc sử dụng nó ngay lập tức, mà ở việc quyền lựa chọn đã được thiết lập trước khi xuất hiện nhu cầu thực sự.
Điều này có ý nghĩa gì với nhà đầu tư Việt Nam?
Đối với các gia đình Việt Nam có tài sản lớn, câu hỏi không chỉ còn là “tôi đang sở hữu bao nhiêu tài sản?”.
Một câu hỏi khác đáng được đặt ra là: “Tài sản, quyền cư trú và tương lai của gia đình đang phụ thuộc vào bao nhiêu thị trường?”
Trong một thế giới có nhiều biến động về kinh tế, chính trị và địa chính trị, việc xây dựng thêm một quyền cư trú dài hạn có thể giúp gia đình chủ động hơn trong nhiều tình huống.
Đó có thể là khả năng cho con tiếp cận môi trường giáo dục quốc tế, mở rộng hoạt động kinh doanh, sở hữu tài sản ở thị trường nước ngoài hoặc đơn giản là có thêm một nơi để sinh sống khi cần.
Định cư và bài toán hoạch định cho thế hệ tiếp theo
Đối với các gia đình có tài sản lớn, quyết định định cư thường không chỉ được đưa ra cho thế hệ hiện tại.
Giá trị dài hạn còn nằm ở cơ hội dành cho con cái.
Một quyền cư trú ổn định có thể mở rộng lựa chọn về học tập, việc làm và phát triển nghề nghiệp cho thế hệ sau. Khi kết hợp với kế hoạch tài sản và kế thừa phù hợp, yếu tố định cư có thể trở thành một phần trong chiến lược hoạch định gia đình nhiều thế hệ.
Tuy nhiên, các vấn đề liên quan đến thuế, tài sản và kế thừa có thể rất khác nhau giữa các quốc gia. Vì vậy, một quyết định định cư cần được đánh giá đồng thời với tư vấn pháp lý và thuế chuyên nghiệp.
EB-5 trong chiến lược xây dựng “second home” tại Mỹ
Đối với những gia đình hướng đến Hoa Kỳ, EB-5 là một trong những lộ trình được nhiều nhà đầu tư quốc tế quan tâm khi mục tiêu không chỉ là đi lại mà là xây dựng một tình trạng cư trú lâu dài.
Nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện của chương trình, nhà đầu tư EB-5 có thể cùng vợ hoặc chồng và con chưa kết hôn dưới 21 tuổi tiến tới tình trạng thường trú nhân Hoa Kỳ.
Điểm khác biệt ở đây nằm ở mục tiêu dài hạn: EB-5 không chỉ cung cấp khả năng tiếp cận Hoa Kỳ trong thời gian ngắn mà hướng đến việc xây dựng quyền cư trú ổn định cho cả gia đình.
Điều này khiến chương trình trở thành một lựa chọn đáng cân nhắc đối với những nhà đầu tư đang tìm kiếm “second home” thay vì chỉ một “second passport”.
Định cư không nên là quyết định được đưa ra khi khủng hoảng đã xảy ra
Một trong những nguyên tắc quan trọng của quản trị rủi ro là chuẩn bị trước khi rủi ro xuất hiện.
Điều này cũng đúng với investment migration.
Việc xây dựng một quyền cư trú thứ hai thường cần thời gian để lựa chọn chương trình, chuẩn bị tài chính, hoàn thiện hồ sơ và đáp ứng các điều kiện pháp lý. Nếu chỉ bắt đầu khi một biến động đã xảy ra, nhiều lựa chọn có thể không còn phù hợp hoặc không thể thực hiện ngay.
Vì vậy, đối với các gia đình có kế hoạch dài hạn, việc nghiên cứu sớm có thể mang lại nhiều lợi thế hơn so với chờ đến khi thực sự cần một phương án thay thế.
Kết luận
Investment migration đang dần thay đổi từ câu chuyện về “hộ chiếu mạnh hơn” sang một bài toán rộng hơn về quyền lựa chọn, quản trị rủi ro và hoạch định tương lai cho gia đình.
Với các nhà đầu tư có tài sản lớn, một quyền cư trú thứ hai có thể đóng vai trò như một phần trong chiến lược đa dạng hóa – không chỉ về tài sản mà còn về nơi sống, giáo dục, kinh doanh và cơ hội của thế hệ tiếp theo.
Bởi một kế hoạch tốt không phải là chờ đến khi biến động xảy ra mới tìm giải pháp.
Đó là xây dựng lựa chọn trước khi mình thực sự cần đến nó.
